روش های اجرایی پدافند غیر عامل شریان های حیاتی

 

                                            روش های اجرایی پدافند غیر عامل شریان های حیاتی

 

با تصویب سند چشم انداز و قانون برنامه چهارم که در بند ۱۱ از ماده ۱۲۱ آن مطالعه و اجرای طرحهای پدافند غیرعامل در طرحها و تأسیسات حیاتی، حساس و مهم به دستگاههای اجرائی تکلیف شد، بنیان توجه ساختاری به موضوع پدافند غیرعامل در دستگاههای اجرائی شکل گرفت. تحرکات برنامه ریزی شده استکبار جهانی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران، اشغال دو کشور همسایه  شرقی و غربی( افغانستان و عراق) و ایجاد پایگاههای متعدد در کشورهای اطراف، مطالعه و اجرای هرچه فوری تر طرحهای پدافند غیرعامل را در مرکز توجه کلیه دستگاههای مسئول قرار داد .گرچه در شرایط فعلی هیچکس در مورد لزوم اجرای طرحهای پدافند غیرعامل در تأسیسات و مکانهای حیاتی، حساس و مهم شک ندارد، اما تا استقرار کامل سامانه ساختاری انجام مطالعات و اجرای این طرحها در کلیه دستگاههای اجرائی و از آن مهمتر اشاعه فرهنگ دفاع غیرعامل بر عهده جامعه مهندسی است. در این مقاله سعی شده به بیان روشهای طراحی و اجرایی در پدافند غیر عامل در شریان های حیاتی از جمله استتار, فریب, مکانیابی, پراکندگی و تفرقه, سازه های مقاوم پرداخته شود .

 

  

 

 

 

 کلمات کلیدی: پدافند غیر عامل, استتار, فریب, مکانیابی, پراکندگی و تفرقه, سازه های مقاوم, شریان حیاتی ۱-مقدمه پدافند غیرعامل به مجموعه اقداماتی اطلاق می شود که بکارگیری آنها مستلزم استفاده از جنگ افزار نبوده اما اجرای آنها موجب جلوگیری از حمله احتمالی دشمن شده یا تلفات و خسارتهای ناشی از تهاجم دشمن را کاهش می دهند. استفاده از شیوه های دفاع غیرعامل که اساساً متکی بر فلسفه دفاع مؤثر می باشند، مستلزم وقوف بر فن آوریهای بهنگام و توانمندیهای خاص سلاحهای تهاجمی و نیز مواد و مصالح و شیوه های روزآمد مقابله با آنها می باشد. اهداف اصلی پدافند غیرعامل بر محافظت از نیروی انسانی و تأسیسات حیاتی کشور متمرکز می باشد. بدین ترتیب هر برنامه ای که تحت این عنوان طراحی و اجراء شود باید علاوه بر توجه به مسائل امنیتی و اقتصادی، بدنبال دستیابی به هدف افزایش ظرفیت کشور در مقابله با تهدیدات و تعرضهای احتمالی و نیز ارتقای توانمندی و آستانه تحمل ملی برای برخورد با موقعیتهای اضطراری باشد. در این صورت با افزایش هزینه های دشمن برای تعرض به اهداف و تطویل مدت موردنیاز برای تحقق اهداف مورد نظر وی، احتمال تعرض به کشور رو به کاهش خواهد گذاشت .جنگهای دهه اخیر و آخرین آنها یعنی هجوم اسرائیل به جنوب لبنان نشان داده اند که سامانه های تأمین، انتقال و توزیع انرژی و تأسیسات جنبی آن باتوجه به تأثیر قاطعی که در تداوم زندگی مردم و نیروهای مدافع دارند، یکی از اهداف دشمن تلقی می گردند . ۲-شناسایی وضع موجود۲-۱-مدارک و اسناد قابل دسترس داخلی و خارجیبررسیهای بعمل آمده نشان می دهد اسناد و مدارک موجود در شرکت های توزیع برق و شرکت توانیر و شرکتهای وابسته به وزارت نیرو در مورد موضوع پدافند غیرعامل، محدود به نشریاتی است که اخیراً در راستای سیاست توسعه فرهنگ دفاع در وزارت نیرو تهیه و ابلاغ گردیده اند.جستجو در منابع خارجی برنامه های متعددی را برای مدیریت بر بحران انرژی الکتریکی ناشی از حوادث غیرمترقبه مانند: زلزله ، حوادث تکنولوژیکی منجر به قطع ، حملات شیمیایی و میکروبی معرفی می نمایند، وجه مشترک کلیه برنامه ها و ساختارهای طراحی شده در کشورهای مختلف تهیه برنامه های عملیاتی، تمرین و اجرای آن و تعهد تمامی مسئولین بخشهای مختلف برای اجرای بهینه نقش خود در هنگام بروز بحران می باشد ۲-۲- دستورالعملهای پدافندی موجود        دستورالعملهای پدافندی موجود در صنعت برق کشور عبارتند از:         الف  - مصوبات و ابلاغی ههای کمیته پدافند غیرعامل وزارت نیرو .         ب - نظامنامه مقابله با بحران شرکت توانیر کشور .         ج - مصوبات کمیته پدافند غیرعامل شرکت توانیر کشور .         د - مصوبات کمیته دائمی پدافند غیرعامل کشور ۳-شناسائی تهدیدات و خطراتبدلیل وسعت سرزمین ایران، وجود مرزهای طولانی زمینی - دریائی و تفاوتهای فراوانی که بین مناطق مختلف کشور وجود دارد، انواع و درجات تهدید تأسیسات و تجهیزات وزارت نیرو با هم متفاوت بوده و هر یک از شرکتها باید بر حسب موقعیت استقرار و مشخص ههای فنی تأسیسات، نسبت به تعیین تهدید غالب برای تأسیسات حیاتی، حساس و مهم مستقر در حوزه جغرافیایی و تحت مسئولیت خود اقدام نمایند . ۴--انواع تهدیدات و خطرات محتمل در طرحها و تأسیسات حیاتیدر هر جنگ یا درگیری نظامی، ارتش مهاجم بر حسب هدف تعیین شده، توانمندیهای موجود و قدرت مقابله دفاعی طرف درگیری، سلاحهای مختلفی را مورد استفاده قرار می دهد این تهاجمات می توانند برحسب محل هدف از طریق هوا ، زمین و دریا صورت گیرند. تأسیسات انرژی الکتریکی باتوجه به نقش اساسی که در استمرار زندگی روزمره مردم دارند، می توانند از اهداف اولیه دشمن تلقی گردند. تهدیدهای محتمل برای تأسیسات صنعت انرژی الکتریکی را می توان به شرح ذیل دسته بندی نمود: -۱ حمله مستقیم دشمن با استفاده از انواع سلاح متعارف (از جمله: بمبارانهای هوائی، حملات موشکی، توپخانه ای و خمپاره ای و خرابکاری در خطوط انتقال تأسیسات و تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی و... )-۲ حمله مستقیم دشمن با استفاده از انواع سلاح غیرمتعارف( از قبیل: شیمیایی، میکروبی، هسته ای، نوترونی و... )۳-قطع یا نقصان در ارائه خدمات ناشی از قطع جریان برق و آب بدلیل از کار افتادن سامانه وزارت نیرو کشور توسط دشمن(  مانند حمله با بمبهای گرافیتی و...)۴- بروز خرابکاری و آلودگی توسط عوامل نفوذی یا جاسوسان دشمن .۵- بروز اختلال در سامانه های کامپیوتری و شبکه های مخابراتی توسط عوامل انسانی یا اثرات بمبهای الکترومغناطیسی .۷- بروز زلزله و تخریب تأسیسات انتقال، تصفیه و توزیع .۸-آسیب دیدن تأسیسات ناشی از اصابت صاعقه و قطع جریان برق یا آسیبهای کلی تر به تأسیسات ازآنجایی که آسیبهای ناشی از حوادث طبیعی و برخی اشتباهات انسانی به لحاظ نتیجه نهایی تفاوتی با حوادث غیرطبیعی نداشته و در هرحال قطع یا کمبود شدید انرژی الکتریکی یا نقصان و مشکل در خدمات نیروگاه را موجب می شوند، لذا هر ساختاری که برای اعمال مدیریت در زمان آسیب دیدگی ناشی از حمله دشمن به تأسیسات ایجاد گردد، باید توانایی مدیریت بر مشکلات ناشی از حوادث طبیعی را نیز داشته باشد .انجام هر یک از حملات پیش گفته به اقتضای شرایط جنگ، وضعیت دشمن، میزان مقاومت کشور، فاصله تأسیسات از مبادی مرزی، هدف دشمن از حمله و... امکا نپذیر می باشد . ۵-راهکارهای پدافند غیر عامل در شریان های حیاتی:در ادامه به بیان روش های متعارف در پدافند غیر عامل که قابل استفاده در شریان های حیاتی است، پرداخته می شود:  -استتار و اختفاءمفهوم کلی استتار، همرنگ و هم شکل کردن تاسیسات، تجهیزات و نیرو ها با محیط  اطراف می باشد.اختفاء، باعث حفاظت نیرو های خودی در برابر دید دشمن شده  و استتار امکان کشف و شناسایی نیرو ها، تاسیسات و تحرکات را کاهش می دهد اصول کلی استتار:- استتار و علائم عمومی شناساییاستتار دو جنبه دارد: اول همگون کردن تاسیسات و تجهیزات با محیط اطراف که بوسیله رنگ آمیزی یا استفاده از مواد طبیعی و مصنوعی امکان پذیر است. دوم با تغییر شکل ظاهریشان می توان توجه دشمن را از آنها منحرف کرد.برای تشخیص تاسیسات  و تجهیزات  در عکس های هوایی و همچنین اطلاعات جمع آوری شده توسط تیم اطلاعات و شناسایی زمینی، به  عناصر و علائم  شناسایی نیاز است. استتار باید با توجه به این عوامل بصورتی اجرا گردد که مطالب مورد نظر به دشمن القا شود. این عوامل که شامل کلیه علایم شناسایی اعم از زمینی یا هوایی می باشند، عبارتند از:•             حرکت•             صدا•             اندازه  (تاسیسات و تعمیرات)•             بو•             رنگ (نا هماهنگی رنگ با محیط)•             وضعیت ( استقرار در محل نامناسب )•             شکل استقرار ( استقرار منظم و سازمان یافته)•             بافت ( بافت کویری، شهری، روستایی، قطبی )•             دود و آتش ( هرگونه دود و آتش بی موقع )•             انعکاس ( برگشت امواج راداری از هدف )•             سایه ( هنگام تابش خورشید )مطابق با موارد ذکر شده برای اجرای استتار برای شریان حیاتی باید در ابتدا علائم شناسایی تاسیسات و تجهیزات مورد نظر چه متناسب با کاربرد و مکان قرار گیری آنها با هم متفاوت است کاملا مشخص شده باشد. - انتخاب محلهدف از انتخاب محل، انتخاب موضعی با امکانات کافی است که کارکنان و تجهیزات و فعالیت آنها را پنهان سازد. در هر مکانی حتی در یک زمین به ظاهر  صاف و کویری همیشه عوارض قابل تشخیص وجود دارد که به طور طبیعی  یا به وسیله انسان به وجود آمده است اصول انتخاب محل عبارتند از :•             ماموریت: اصل مهم و اساسی است. بعضی نقاط ممکن است از نظر اختفاء عالی باشد اما چنانچه انجام ماموریت در این نقاط عملی نباشد بی ارزش محسوب می شوند•             پراکندگی: میزان احتیاج برای پراکندگی تاسیسات را ابعاد منطقه دیکته می کند. منطقه ای برای اجرای هر عملیات امکان  پراکندگی کامل در آن نباشد، بی فایده خواهد بود-استتار مدرناز آنجایی که سیستم های ردیابی و شناسایی روز به روز پیشرفته تر و مدرنتر می شوند، متقابلا باید برای مقابله با چنین سیستم هایی، پیشرفت های لازم حاصل گردد. هم اکنون سیستم های ردیابی و شناسایی از ناحیه مرئی، پا فراتر نهاده و در طول امواج الکترومغناطیسی توسعه یافته اند. مانند تقویت کننده های تصویری، تصویر بردار های حرارتی و موشک های هدایت شونده هوشمند و ماهواره ها که می توانند مجهز به رادار های میلیمتری و سیستم های ردیاب حرارتی باشند. سیستم های پیشرفته تر این ردیاب ها از سنسورهای چند منظوره استفاده می نمایند. با مجهز شدن هواپیماهای جنگی، موشکهای هدایت شونده و ماهواره ها به چنین سنسورهایی تمام اهداف نظامی و استراتژیک مانند خودروهای نظامی، سایت های موشک انداز، سکوهای نفتی، پالایشگاهها و غیره در معرض خطر جدی هستند. مقابله با این سنسورها نیز می تواند نشانگر توان دفاعی آن کشور باشد.در حال حاضر اغلب تجهیزات هجومی دشمن بر علیه تاسیسات و تجهیزات وزارت نیرو مجهز به فناوری های و سنسور های چند منظوره هستند، در اینجا به برخی از مهمترین و متداول ترین روش های مقابله با این سنسورها خواهیم پرداخت.الف) ماده جاذب راداری: استفاده از پوشش ماده جاذب راداری ( RAM ) بر روی قسمت های فلزی تاسیسات که انعکاس اصلی را به وجود می آورند.ب) فیبر کربن: استفاده از موادی مانند فیبر کربن که نسبت به امواج ماکروویو شفاف هستند.ج) اشکال هندسی: استفاده از اشکال هندسی خاص، موجب حداکثر پراکندگی امواج می شوند زیرا باعث می گردند که امواج انعکاسی در خلاف جهت تابش به هدف پراکنده گردند. به عنوان مثال لبه های دارای زاویه کم، مانند منعکس کننده های زاویه دار رفتار می کنند.ت) استفاده از مواد شبیه آینه: این مواد به نظور اجتناب از اثرات منعکس کننده گوشه ای مانند مجموعه رشته های بسیار نازک در ماده شفاف پوششی مورد استفاده قرار می گیرند.ه) ماده جاذب هوشمند: مواد جاذب هوشمند چند طیفی حاوی مواد فعال و غیر فعال به منظور کاهش بهینه سطح مقطع راداری ( RCS ) و جلوگیری از گسیل یا انتشار انرژی حرارتی، امواج مکانیکی، اثرات شیمیایی، صوتی و مغناطیسی از هدف، مورد استفاده قرار می گیرند.چ) کاهش فعالیت مشخصه IR: کاهش فعالیت مشخصه IR و پوشاندن اگزوزهای جنگ افزار های نظامی به شیوه های مقتضی از مهمترین اقدامات استتار می باشد. -              اصول و روش های اجرای استتاراجرای صحیح طرح استتار آخرین اصلی است که یک استتار مطلوب وابسته به آن است، وقتی پوشش گیاهی زمین به نحوی است که اختفاء با مصالح طبیعی در آن ممکن نیست از مصالح مصنوعی برای همرنگ کردن تاسیسات و تجهیزات با محیط  اطراف استفاده می شود. استتار با مصالح مصنوعی زمانی اجرا می گردد که انتخاب محل و انضباط استتار، اختفای دلخواه را به وجود نیاورند.برای اغفال دشمن در تشخیص هویت، استعداد و هدف عملیات تجهیزات و تاسیسات و انحراف آتش او از اهداف حقیقی و اصلی، سه طریق اساسی وجود دارد الف-پنهان کردندر اینجا به چند روش معمول از موارد، پنهان سازی در ارتباط با هنر استتار می پردازیم:•             همگون سازی•             تغییر شکل و بافت منطقه•             دید هوایی و زمینی•             رنگ، نور و انعکاس•             سایه و روشنایی•             همرنگی با محیط•             جلوگیری از رویت و شناساییب-اختلاط:یعنی بکار بردن مصالح استتار در بالا و اطراف شیء مورد نظر بطوری که آن شیء جزیی از زمینه اطراف به نظر برسد.ج-اغفال: یعنی عوض کردن ظاهر یک شیءیا فعالیت مشخص و جلوه دادن آن به شکل دیگر ، یک روش اغفال، بدل سازی می باشد. بدل سازی متضمن تغییر قیافه هدف و یا فعالیتی است که هوشیارانه دشمن را از شناسایی منحرف می سازد. این عمل به نحوه استفاده از مواد و یا تاسیسات  کاذب نیاز دارد. د-تور های استتار فریباقداماتی که باعث اشتباه یا اغفال دشمن و انحراف توجه او از توانمندیهای کمی و کیفی و برنامه های کشور می گردد .-دلایل و اثرات فریبفریب و گمراه کردن دشمن به دلایل زیر صورت می گیرد:الف) انحراف دقت و توجه دشمن از تاسیسات اصلیب) سوق دادن حملات دشمن بسوی تاسیسات کاذبج)فریب اطلاعاتی دشمن-اهمیت و شرایط استفاده از تاسیسات بدلیبه علت موفقیت های حاصل از عملیات فریب، استفاده از تاسیسات بدلی اهمیت روز افزونی یافته و مورد توجه خاص قرار گرفته است. زیرا دشمن چنین تصور خواهد کرد که بمباران سنگینی را روی اهداف حقیقی انجام داده، در حالی که تجهیزات و نیروی فراوان به کار گرفته شده فقط جهت بمباران تاسیسات بدلی بوده است . در تمام موارد، موقعیت محل تاسیسات اصلی باید با دقت و دور اندیشی در نظر گرفته شود. نیروگاه ها، انبارها و پست های بدلی نیز ممکن است ۲ الی ۸ کیلومتر از تاسیسات واقعی فاصله داشته باشند. تاسیسات کاذب باید همانند تاسیسات واقعی باشند.الف ) ویژگی های بدل سازی تاسیسات:یک تاسیسات بدلی باید طوری ساخته شود که ظاهرش همانند ساختمانی  گردد که استتار آن به طور کامل صورت نگرفته است. در این خصوص توجه به موارد زیر حائز اهمیت است:۱)            نمایش فریبنده۲)            واقعی جلوه دادن تاسیسات بدلی۳)            استتار مناسب تاسیسات اصلی ب) معایب و نواقص در اقدامات فریب:این معایب عواملی هستند که اکثر اوقات باعث می گردند که فریب دادن دشمن با شکست مواجه گردد. باید توجه داشت که این گونه موارد کاربرد عمومی داشته و هرکدام در شرایط بخصوصی ممکن است غیر موثر واقع شوند. در غیر این صورت بهترین و کاملترین روش ها برای فریب دشمن محسوب می گردند این عوامل عبارتند از:۱)            شکست در شبیه سازی صحیح ساختار کلی یک ساختمان اصلی۲)            عدم حضور وسایل حمل ونقل و عدم جابجایی بصورت عادی ( در زمان و مکان مناسب )۳)            فقدان مواضع پدافند هوایی ( برای واقعی و مهم جلوه دادن تاسیسات بدلی)۴)            شکست در شبیه سازی اجزای متشکله یک تاسیسات ویژه -ضد ضد فریبمبنای روش های ضد ضد فریب و استتار، تغذیه اطلاعاتی دشمن از طریق مجاری تحت کنترل ما با اطلاعات فریبنده و مسدود و بی اعتبار کردن مجاری است، که از طریق آنها می توانیم به دشمن مدارک مورد نظر را ارائه دهیم و حاصل آن دامی است که دشمن به دلیل عدم تمایز بین اطلاعات واقعی و ساختگی در آن می افتد.روش های پیشرفته ضد ضد فریب و استتار بر مبنای استفاده از ماکت ها و تاسیسات فریبنده ای است که بازتاب امواج الکترومغناطیسی آنها مطابق میل می باشد:الف – در باند مرئی با توجه به قدرت تفکیک بسیار بالای ماهواره ها، باید ماکت های ساخته شده بسیار دقیق بوده و جزئیات فیزیکی ساده مربوطه را نیز دارا باشند.ب) در باند مادون قرمز، ماکت ها حتی باید بازتاب حرارتی سازه اصلی را دارا باشند، همچنین باید سازه هایی که برای محافظت از تجهیزات و نیرو ها ایجاد می شوند، بازتاب حرارتی مورد نظر ما را داشته باشند.ج) ماکت های پیشرفته یکی از ارکان های طرح فریب می باشند و باید به صورتی طراحی و ساخته شوند که تمامی ویژگی های شناسایی ماهواره ای باند های مختلف امواج الکترومغناطیسی را مانند تصاویر سازه اصلی دارا باشنداین ویژگی ها عبارتند از:۱)            شباهت در باند مرئی۲)            شباهت در باند مادون قرمز۳)            شباهت در باند راداری۴)            هماهنگی اجزاء۵)            استفاده از قطعات اصلی۶)            توجه به ظرفیت گرمایی:چون هر ماده ظرفیت گرمایی ویژه خاص خود را دارد و در یک دمای خاص مقدار متفاوتی گرما را جذب و یا پس می دهد، بنابراین وسایلی که یک شکل و یک رنگ هستند، اگر از مواد مختلفی ساخته شده باشند در تصاویر مادون قرمز متمایز و قابل تشخیص هستند. با توجه به این مساله باید در نظر داشت که در ساخت ماکت ها از موادی که ظرفیت گرمایی ویژه آنها نزدیک به مواد سازه واقعی است، استفاده شود. د)شواهد که ضروریست با دقت برنامه ریزی شده و به مورد اجرا گذارده شوند، عبارتند از:•             تردد افراد•             تردد خودرو ها :تردد خودرو های حامل اقلام لجستکی مانند سوخت، مواد غذایی، قطعات یدکی و ...•             اعمال اقدامات حفاظتی•             ایجاد استحکامات•             استتار -عملیات دودعملیات دود برای جلوگیری از دیدن تاسیسات و تجهیزات از فواصل دور، از کار انداختن بعضی از روش های هدایتی تجهیزات هجومی دشمن از جمله اپتیکی ، در پوشش ایجاد شده برای تعمیرات و درست کردن تاسیسات حرارتی بدلی و ایجاد سیستم های پدافند غیر عامل از جمله سازه هایی مقاوم در اطراف مکان های حساس نیروگاه و همچنین عدم تشخیص دقیق خسارت وارده بر تجهیزات و تاسیسات در اثر بمباران صورت گرفته, از جمله دلایل انجام عملیات دود است. -پراکندگی و تفرقهپراکندگی: عبارتست از گسترش و باز نمودن تاسیسات و تجهیزاتتفرقه: عبارتست از جدا سازی بخش یا بخش هایی از تجهیزات و تاسیسات و نیز متفرق نمودن نیروی انسانی و انتقال آنها به محل های امن تر، به منظور کاهش آسیب پذیری آنها در برابر هر گونه  حمله هوایی.همچنین با مجبور کردن دشمن به استفاده از یک منبع محدود علیه اهدافی که ارزش کمتری برخوردارند، می توان، تاثیر حمله دشمن را کاهش داد. -عوامل اصلی  موثر در اجرای پراکندگی و تفرقهمهمترین عوامل اصلی موثر در تعیین نوع و محدوده اقدامات پراکندگی و تفرقه که در خصوص یک منطقه ( یا نقطه ) آسیب پذیر قابل اجراء می باشند، عبارتند از:•             ویژگی های فنی تاسیسات و تجهیزات (ثابت یا متحرک بودن آنها )•             بافت و وسعت محیط ( جنگلی،کویری، کوهستانی، شهری، روستایی یا ساحلی )•             تعداد نیروی انسانی حاضر در هر شیفت ( حداقل و حداکثر مورد نیاز )•             به صرفه بودن هزینه ( هزینه مورد نظر در قیاس با اهمیت منطقه آسیب پذیر )-پراکندگی تاسیسات و استحکاماتبرای حفاظت بعضی از تاسیسات و استحکامات، ضمن رعایت مباحث سازه ای، باید به موضوع مهم پراکندگی نیز پرداخت. اقدامات پراکندگی، یک نوع صف آرایی عمدی تاسیسات و تجهیزات در سطح گسترده ای از یک منطقه بوده و باید بعنوان یک روش اساسی برای حفظ بقا، کاهش آسیب پذیری و بالا بردن آستانه مقاومت در برابر حملات هوایی دشمن، مورد توجه قرار گیرد.پراکندگی، یک مجموعه کوچکتری از اهداف را برای حس گر های دشمن ایجاد می کند. بنابراین در هنگام حمله، تلفات و خسارات کمتری را ایجاد نموده و شناسایی نیرو های خودی را برای دشمن مشکل تر می کند.پراکندگی به اندازه و وسعت یک سایت نیز بستگی دارد. یک سایت زمانی مفید و کارآمد خواهد بود که زمینه را به منظور پراکندگی کافی و در جهت بالا بردن قابلیت مقاومت و عملیات موثر، فراهم کند.  -ملاحظات عمومی برای تاسیسات و زیرساخت های حیاتی•             اجرای اصل پراکندگی و تفرقه، به معنی توقف کامل اقدامات معمول واحد صنعتی نیست، بلکه این اقدام باید ضمن کاهش ضریب آسیب پذیری، امکان ادامه  روند اجرای عملیات و خدمات در زمان بحران را نیز فراهم آورد.•             اقداماتی صورت گیرد تا طرح های در دست تهیه جهت ایجاد نیروگاه ها و تاسیسات دیگر، با رعایت اصل پراکندگی و دیگر اصول پدافند غیر عامل، تحت کنترل و نظارت متخصصین امر، تهیه و تکمیل گردند.•             اصرار در جابجایی مواد حساس و خطرناک که فرضت کافی جهت انتقال آنها وجود نداشته و قبلا نیز مکانی برای آن در نظر گرفته نشده است، می توان نتایج معکوس به دنبال داشته باشد.•             هرگونه اقدامی، باید به اولیت ها وزمان بندی صحیح صورت گیرد•             هنگام انجام اقدامات پراکندگی و تفرقه، فقط خطر حملات هوایی را نباید در نظر داشت، زیرا احتمال بروز تهدبد از طریق نیروی زمینی دشمن نیز وجود دارد.•             استتار، اختفاء، مقاوم سازی و فریب، اصولی هستند که حتی در صورت اجرای موثر طرح پراکندگی و تفرقه، نیز باید مورد توجه قرار گرفته و در صورت ضرورت، جهت تکمیل اقدامات دفاعی، و مورد اجراء گذشته شوند.•             انتقال بخش یا بخش هایی از یک تاسیسات وزارت نیرو به محل های امن دیگر باید بر اساس طرح تفرقه با رعایت ملاحظات حفاظتی و بکارگیری اصول استتار، اختفاء و فریب با چینش جدیدی صورت گیرد، بطوریکه دشمن را بامشکلات جدی و پیچیده در شناسایی محل های جدید روبرو کند.•             برای واحد های صنعتی متمرکز که اجرای اصل پراکندگی و تفرقه در آنها بطور موثر ومفید امکان پذیر نمی باشد، می توان از قبل و بتدریج، طرح هایی را جهت رفع این مشکل و امکان مجزا نمودن بخش یا بخش هایی از آن را در هنگام بحران، تهیه نمود.•             در شرایط خاص و در صورتیکه ضرورت انجام اصل تفرقه جهت نفرات وتجهیزات تنها با استفاده از عوارض امکان پذیر باشد، باید توجه داشت که استفاده از این عوارض ممکن است در مخفی ماندن از دید نیروهای زمینی دشمن موثر باشد ولی در برابر تصاویر هوایی و حملات هوایی آنها غیر اعتماد باشند. عکس این امر زمانی اتفاق می افتد که ما در مکان هایی متفرق شویم و پناه بگیریم که در تصاویر هوایی قابل شناسایی نباشند ولی احتمال اشغال منطقه از سوی نیروی زمینی دشمن وجود داشته باشد.•             واحد های کنترل  آتش زمین به هوا، دارای قابلیت های مشخص و محدودی در نحوه استقرار خود می باشند. شیوه استقرار آنها پس از مکان یابی ( سایت یابی ) بر اساس طرح پوشش آتش ضد هوایی وتحت نظر فرمانده عملیات تعیین می گردد. فواصل بین هریک از تجهیزات، دارای محدوده حداقل و حداکثر بوده که در طرح فوق با توجه به شرایط محیطی، نوع منطقه آسیب پذیر، تعداد واحد های ضد هوایی، زاویه دید و منطقه عمل اصلی هر واحد کنترل آتش، مشخص می شود. -استحکاماتدر مبحث پدافند غیر عامل، استحکامات به سازه های موقتی اطلاق می گردد که با توجه به شرایط و امکانات و میزان اهمیت وآسیب پذیری نقاط حیاتی و حساس در محل های مناسب و اطراف تاسیسات ایجاد می شود،از این گونه وسایل برای جلوگیری از اصابت مستقیم به تاسیسات و تجهیزات و همنچنین اثرات ترکش و موج انفجار را به طور نسبی خنثی نمایند استفاده می شود . -مصالح و شکل استحکامات:•             خاکریز•             کیسه شن•             دال بتنی- بشکه شن•             دیوار کشیمقابل ورودی اصلی تاسیسات در صورتی که جابجایی تجهیزات سنگین و یا تخلیه و بارگیری باید صورت گیرد، می توان با کشیدن ریل های محکم به ایجاد دیوار متحرک پرداخت•             تقویت دالهای بتن مسلح با ورق های فولادی:انواع صفحات زرهی فولادی را می توان بصورت زیر نام برد:الف) صفحات با رویه سختب) صفحات سخت همگنج) صفحات نرم -ایمن سازی و کاهش خطرات در استحکامات مهمبیشتر تاسیسات وزارت نیرو در دشت و محیط های باز قرا دارند و در صورت بروز جنگ، احتمال وارد آمدن خسارات سنگین به آنها وجود دارد. لذا سعی می گردد تا حد امکان از خطرات ناشی از حملات دشمن جلوگیری بعمل آید.الف- ایجاد خاک ریز هاب)خاک ریز فله ایپ)خاکریز فرم یافتهت) دیواره و سقف بتنی-مقاومت سازه های امن در مقابل بمب ها و گلوله های انفجاریاز نظر کلی رعایت حداقلی ضوابطی همچون مقاومت مصالح، ضخامت ها و مقدار مصالح در اعضای سازه ای درتاسیسات، جهت کنترل خسارت ضروری می باشد. چه با استفاده از ضوابط مورد نظر در کتاب های منتشر شده که از طریق وزارت مسکن و یا سازمان پدافند غیر عامل  قابل اجرا است. ۷-لزوم مکان یابی تأسیسات مبتنی بر   GISبحرانها همواره با سوء تأثیر بر شاخصهای اجتماع ، اقتصاد و محیط موجب بروز خسارات و صدمات فراوان و بعضا جبران ناپذیری به جوامع بشری شده اند ، که بدین لحاظ شناسایی و مدیریت بهینه آنها از اولویتهای برنامه ها و اقدامات کشورها است .در مراحل محتلف چرخه مدیریت بحران ، دسترسی به اطلاعات صحیح و به روز ، نقش محوری در برنامه ریزی و عملکرد صحیح و به موقع مدیران و سازمانهای مسؤل ایفاء می نماید ، در این میان با توجه به اینکه بیش از ۸۰ درصد از  اطلاعات مورد نیاز دربحرانها اصولا دارای ماهیت مکانی و جغرافیای هستند ، استفاده از فن آوری نوین GIS با قابلیتهای ویژه در مدل سازی و ترکیب و آنالیز داده ها ، می تواند با تحلیل لایه های گسترده اطلاعاتی در هر دو مرحله پیش بینی و وقوع بحران بسیارراهگشا و تأثیر گذار باشدیکی ازمراحل اساسی در مدیریت حوادث غیر مترقبه ،  شناخت صحیح و مناسب از عوامل بروز بحرانها قبل از قوع و پیش بینی تمهیدات لازم جهت پیشگیری و یا کاهش حد اکثری آثار و تبعات ناشی از آنها می باشد . در این راستا با توجه به نقش کلیدی ادامه سرویس دهی شریانهای حیاتی و بطورخاص شبکه ها و تأسیسات آب و فاضلاب در کنترل و جلوگیری از گسترش بحران و حفظ بهداشت و سلامت عمومی از یک سو و هزینه های بالای احداث و یا بازسازی این سیستمها از سوی دیگر ، دقت نظر در مکان گزینی مناسب تأسیسات و مسیرهای عبور لوله ها و کانالها بسیار مهم و تأثیر گذار خواهد بود. (۷) ۷- نتیجه گیری:بررسی های بعمل آمده نشان می دهد که در اغلب موارد، مسائل پیش بینی نشده ای در جهت جلوگیری از گسترش خرابی ها بوجود می آیند، که این موضوع اهمیت شناخت دقیق عوامل موثر بر خرابی ها را بیشتر نمایان می کند. تجربه نشان داده است که کنترل و دقت در موارد ذیل کمک شایانی به پدافند غیر عامل در وزارت نیرو خواهد نمود:۱.            نامنظمی و پراکندگی در احداث تاسیسات۲.            استتار و استفاده از تکنیک های اختفاء و فریب۳.            مکانیابی دقیق و علمی و بازدارنده از حملات۴.            محافظت سازه ای از طریق بالا بردن مقاومت عناصر سازه ای۵.            محافظت از طریق جلوگیری از برخورد ترکش و موج انفجار۶.            محافظت از طریق ساخت و استفاده از مصالح امن تر (عدم استفاده از مصالح ترد و شکننده )۷.            حفاظت ضد بمب در مراکز بسیار حساسدر کلیه موارد فوق باید شرایط اقتصادی و دسترسی به مصالح در نظر گرفته شود، در صورتی که سازه ها در یک خط مستقیم ساخته شوند، این موضوع باعث انهدام مستقیم از طرف هواپیما ها و هدف های متحرک می گردد، البته مکانیابی دقیق به دلیل دور نگهداشتن تاسیسات از چشم دشمن از اهمیت بیشتری برخوردار است، استتار و مخفی کردن تاسیسات از چشم دشمن را در یافتن تاسیسات به زحمت بیاندازد و او را مجبور به صرف هزینه و وقت بیشتری نماید.از عواملی مهم دیگر که توجه بسیار کمی به آن می شود، عملیات استتار در حین ساخت می باشد. اعمال مدیریت در کاربرد اجزاء کارگاه و تجهیزات مورد استفاده، به گونه ای که مقادیر دقیق حجم پروژه را مشخص ننماید و استتار مناسبی در زمان خاکبرداری و اجرای فونداسیون و سایر اجزاء به وجود آورد، بسیار موثر خواهد بود. ۷-مراجع۱.            طرح جامع پدافند غیر عامل – معاونت طرح و تحقیقات ق.پ.ه.خ۲.            طیاری حمید – استتار - وزارت مسکن و شهر سازی -۳.            هیبلز گری کریس - جنگ پست مدرن - دافوس سپاه۴.            استتار تاسیسات- دفتر سازه های امن  وزارت مسکن و شهر سازی-۵.            مبانی طراحی سازه های مقاوم در برابر سلاح های غیر هسته ای – دفتر سازه های امن و کمیته امور پناهگاه ها- وزارت مسکن و شهر سازی۶.            مقدمه ای بر پدافند غیر عامل- انتشارات قرارگاه پدافند خاتم الانبیاء-۱۳۸۴

۷.            مکان یابی تأسیسات آب و فاضلاب با رویکرد مدیریت بحران مبتنی بر   GIS، احسان خیام باشی، کارشناس ارشد، عمران - طراحی سازه، هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی خمینی شهر  آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسکریپت دارید

 

 

/ 0 نظر / 27 بازدید